> particulier

Met de tijd wordt schemering soms tot heldere lucht.

Drie broers waren pakweg dertig jaar geleden slecht handelbaar op de basisschool. De oudste leek altijd bij een nieuwe taak een ster, die heel snel begreep hoe het zat, maar wanneer instudeeroefeningen gegeven werden verloor hij snel de interesse. Oordeel: hij zou veel kunnen maar miste de structuur en disipline om er iets mee te doen. Een lagere schoolsoort zou beter zijn. De tweede kon niet op zijn stoel zitten en mocht meerdere malen per dag postbode spelen voor alle docenten: rondje rennen, briefje brengen of halen, krijtjes, biebboek, puntenslijper. De derde was niet vervelend maar had alles in enkele minuten foutloos af; voor hem was door de docenten bedachte oplossing: werkstukken maken, hoe dikker hoe beter.

Alle drie kregen een persoonlijke aanpak en zijn desondanks goed terecht gekomen. De wil voor het kiezen van een persoonlijke aanpak was er bij de docenten; de kennis ontbrak. Nu zou er in alle drie de gevallen (hopelijk maar waarschijnlijk) een andere aanpak gekozen zijn. Kennis groeit met de jaren.

Toen 20 jaar geleden Leo Prick, goeroe voor iedereen die wil weten wat er mis is in het onderwijs, zijn "Demonen van de middag" schreef, bestond het woord burnout nog niet. Prick kon de crisis op het kruispunt in de loopbaan geweldig beschrijven, ook zonder de term burnout te gebruiken, hoewel dat mij voor de hand zou lijken te liggen gezien het onderwerp van het boek. Ook uit zijn inspirerende colleges over de psychologie van het leraren-beroep herinner ik mij niets in die richting. Een snelle blik in mijn eigen studieboeken psychologie, alle van voor 1986, levert ook geen hit op. Is burnout pas eind jaren tachtig uit gevonden toen er voor therapeuten die niet meer vol konden houden dat Freud de wijsheid in pacht had, geen emploi meer was? Je zou het bijna denken, de publicatiedata van de literatuurlijst van Carien Karsten doorlezend.

Het is net zo als met de drie broertjes. Toen waren ze ook al dyslectisch, ADHD, en/of hoogbegaafd; er was alleen nog geen of te weinig theoretische kennis en therapeutisch instrumentarium om de kinderen te bieden waar ze recht op hadden. Zo langzamerhand is er een hoop expertise ontstaan op het gebied van burnoutbegeleiding: diagnostiche kennis, therapeutische ervaring. Dit betekend niet dat het daarom vaker voor komt dan vroeger, wel dat het zichtbaar, bespreekbaar en behandelbaar is.

Kennis en ervaring zorgen er voor dat de demonen verdreven worden en de lucht iets helderder wordt.